Basketbolcularda alt ekstremite termal sıcaklık değerleri, denge performansı ve izokinetik güç ölçümleri arasındaki ilişkiler aynı değerlendirme protokolü içinde incelendi. Bulgular; hamstring kas grubunda güçle, vastus lateralis ve ayak bileği bölgelerinde ise denge parametreleriyle anlamlı ilişkiler bulunduğunu gösterdi.
Ana Yazar: Şeyda Besnili
Çalışmanın Amacı
Basketbol; hız, koordinasyon, denge, aerobik ve anaerobik kapasiteyi aynı anda gerektiren yüksek yoğunluklu bir spordur. Alt ekstremite kasları bu yükün büyük bölümünü taşırken, yaralanmaların önemli bir kısmı da bu bölgede görülür.
Bu çalışma, basketbolcuların:
- termal sıcaklık değerleri,
- izokinetik güç sonuçları,
- dinamik denge ölçümleri
arasındaki ilişkileri istatistiksel olarak değerlendirdi.
Temel mesaj: Termal ısı haritası yalnızca yüzey sıcaklığını göstermiyor; bazı kas ve eklem bölgelerinde güç ve dengeyle ilişkili örüntüler de yansıtıyor.
Katılımcılar ve Veri Seti
Çalışmaya 11 basketbolcu dahil edildi. Veri seti şu ölçümlerden oluştu:
| Ölçüm | Kapsam |
|---|---|
| Termal sıcaklık | Alt ekstremite fleksör ve ekstansör kaslarının ortalama ve maksimum sıcaklıkları |
| İzokinetik test | Kas gücünü gösteren ölçümler |
| Denge testi | Genel stabilite, ön-arka ve medial-lateral denge indeksleri |
Veriler antrenman ve test sürecinin öncesinde ve sonrasında elde edildi.
Ölçüm Prosedürü
Katılımcılar testlerden önce dinlenmiş durumda laboratuvara alındı. Çalışma akışı şu şekilde ilerledi:
1. Dinlenme hâlinde termal görüntüleme 2. Dinamik denge testi 3. İzokinetik diz kuvvet testi 4. Test sonrası yeniden termal görüntüleme
Genel yorumlar, kasların uyarıldığı izokinetik test sonrasında alınan termal görüntüler üzerinden yapıldı.
Termal Görüntüleme
Termal ölçümler için FLIR T540-EST kamera kullanıldı. Sporcuların alt ekstremite görüntüleri:
- sabit ortam sıcaklığında,
- önden ve arkadan,
- kameradan 2 metre uzaklıkta
alındı.
Tüm termal değerlendirmeler aivisiontech ai4sports yazılımı ile gerçekleştirildi. Yazılım, termal görüntülerde kas bölgelerini ayırarak ilgili sıcaklık değerlerini analiz etti.
İzokinetik Güç Testi
Basketbolcular önce standart bir ısınma protokolü uyguladı:
- 5 dakika ısınma hareketleri
- %30 dirençte 15 dakika bisiklet
Ardından diz fleksiyon ve ekstansiyon kuvvetleri 90°/sn ve 180°/sn hızlarda ölçüldü. Her iki bacak için maksimum ve ortalama güç değerleri kaydedildi.
Dinamik Denge Testi
Denge ölçümü Biodex Balance System ile yapıldı. Sporcular baskın ve baskın olmayan bacaklarıyla tek ayak üzerinde test edildi.
Üç temel skor elde edildi:
| Kısaltma | Açıklama |
|---|---|
| OSI | Genel Stabilite İndeksi |
| APSI | Ön-Arka Stabilite İndeksi |
| MLSI | Medial-Lateral Stabilite İndeksi |
Öne Çıkan Bulgular
Hamstring Gücü ve Termal Değerler
Sağ ve sol fleksör kasların maksimum izokinetik değerleri ile maksimum termal sıcaklık değerleri arasında Pearson korelasyonuna göre anlamlı bir ilişki bulundu:
- r = 0,74
- p = 0,02
Bu sonuç, basketbolcularda hamstring kas grubunun termal değerlendirmelerde öncelikli olarak incelenmesi gerektiğine işaret etti.
Vastus Lateralis ve Denge
Vastus lateralis bölgesinin ortalama sıcaklık değeri ile denge testleri arasında anlamlı negatif ilişkiler bulundu.
| Denge parametresi | Spearman | p | Pearson | p |
|---|---|---|---|---|
| OSI | −0,80 | 0,009 | −0,66 | 0,05 |
| APSI | −0,75 | 0,01 | −0,71 | 0,03 |
MLSI için ise anlamlılık sınırına yaklaşan ancak anlamlı kabul edilmeyen değerler raporlandı.
Ayak Bileği ve Denge
Ayak bileği bölgesinin ortalama sıcaklık değeri ile genel stabilite indeksi arasında Spearman korelasyonuna göre anlamlı ilişki bulundu:
- r = 0,73
- p = 0,02
APSI ve MLSI ile ilişkiler ise istatistiksel anlamlılık göstermedi.
Anlamlı İlişki Bulunmayan Alanlar
Çalışmada:
- izokinetik fleksör/ekstansör oranları ile denge skorları arasında,
- ekstansör kasların izokinetik ve termal oranları arasında,
- birçok diğer kas bölgesi ile denge parametreleri arasında
anlamlı ilişki bulunmadı.
Bu sonuç, termal değerlendirmedeki ilişkilerin tüm kaslara eşit biçimde yayılmadığını, belirli bölgelerde yoğunlaştığını gösterdi.
Sonuçların Yorumu
Çalışmada hamstring kas grubunda güç ile termal sıcaklık değerleri arasında ilişki bulunması, basketbola özgü yüklenmelerin bu kas grubundaki termal örüntüleri etkileyebileceğini düşündürdü.
Vastus lateralis ve ayak bileği bölgelerinde denge parametreleriyle bulunan ilişkiler ise termal ısı haritasının yalnızca kas gücünü değil, denge sırasında oluşan dış stresi ve adaptif yüklenmeyi de yansıtabileceğini gösterdi.
Klinik not: Termal analiz, basketbolcularda hamstring, vastus lateralis ve ayak bileği bölgelerinin yüklenme ve yaralanma riski açısından birlikte değerlendirilmesine destek olabilir.
Sınırlılık
Çalışma yalnızca 11 sporcu ile gerçekleştirildi. Yazarlar bu nedenle sonuçların daha geniş örneklemlerle doğrulanması gerektiğini belirtti.
Sonuç
Basketbolcularda termal ısı haritası, hem güç hem de denge parametrelerinden etkilenmektedir. Hamstring kas grubunda izokinetik güçle, vastus lateralis ve ayak bileğinde ise denge ölçümleriyle anlamlı ilişkiler bulunmuştur.
Bu sonuçlar, termografinin yaralanma mekanizmalarının, yaralanma riskinin ve antrenman stresinin değerlendirilmesinde destekleyici bir araç olarak kullanılabileceğini göstermektedir.
